Βρίσκομαι στο γραφείο μου, ξαφνικά χτυπάει το τηλέφωνο μου. Είναι ο Χοσέ. Ο Χοσέ, είναι ένας από τους φίλους που νομίζουν ότι οι υπόλοιποι άνθρωποι είναι οι ψυχολόγοι του. Ο Χοσέ είναι το άτομο που πνίγεται σε μια κουταλιά νερό. Έχω την επιλογή να το σηκώσω ή να το αγνοήσω. Το σηκώνω, άλλωστε χρειάζομαι ένα διάλειμμα από το διάβασμα. Αυτή τη φορά, ο Χοσέ είναι αναστατωμένος σχετικά με το πόσο αισχρός είναι ο πατέρας του. Το επόμενο λεπτό, μετάνιωσα που είχα σηκώσει το τηλέφωνο. Ίσως τελικά να μη χρειαζόμουν εκείνο το διάλειμμα.
Κατηγορούσε τον πατέρα του για όλα όσα του είχαν συμβεί. Καθώς άκουγα το παραλήρημα για τα χαρακτηριστικά του πατέρα του που δε του άρεσαν, συνειδητοποίησα ότι ήταν σαν να περιέγραφε τον εαυτό του. Αλήθεια, πόσες φορές εγώ η ίδια έχω σκεφτεί ότι η συμπεριφορά μου, τα αισθήματα μου, οι σκέψεις μου,ακόμα και οι παραξενιές μου, είναι αποτέλεσμα της συμπεριφοράς και ανατροφής από τους γονείς μου; Δε μπορούσα παρά να αναρωτηθώ, τελικά όσο μεγαλώνουμε γινόμαστε οι γονείς μας; Θέλουμε να γίνουμε οι γονείς μας; Αν τελικά τα αρνητικά χαρακτηριστικά των γονιών μας, σκιάζουν το μέλλον μας, θα μπορέσουμε ποτέ αλήθεια να απαλλαχθούμε από αυτά; Θα μπορούσαν οι ίδιοι μας οι γονείς να μας καταστρέφουν; “Ελένη με ακούς;”. Τερματίζω τη κλήση.
Σε ένα μάθημα ψυχολογίας που παρακολούθησε στο πρώτο έτος της νοσηλευτικής, η καθηγήτρια μας είχε πει ότι οι γονείς περνάνε πολλές φορές, αν όχι άμεσα, έμμεσα τους φόβους τους στα παιδιά τους.Ο Αριστοτέλης, είχε πει ότι όταν γεννιέται ένας άνθρωπος, ο νους του είναι ένας άγραφος χάρτης. Για παράδειγμα, αν η μητέρα φοβάται τα σκυλιά και κάθε φορά που βλέπει σκυλί, τραβάει το παιδί μακριά, αυτός ο φόβος μπορεί να μεταφερθεί στο παιδί. Παρόλα αυτά πολλά είναι τα παιδιά που δε θα αναπτύξουν φοβία προς τα σκυλιά και ας αντιδράει με αυτό το τρόπο η μητέρα. Πιστεύω πως αυτό βασίζεται στο ότι ο άνθρωπος φέρει από τη φύση του κάποια χαρακτηριστικά στο γονιδίωμα του που καθορίζουν ένα μέρος της προσωπικότητας του. Ένα παιδί μπορεί να αγνοήσει μια συμπεριφορά που δε του αρέσει, δεν θα επιτρέψει να υιοθετήσει αυτή τη συμπεριφορά γιατί μέσα του κυριαρχεί η δικιά του, ίσως η περιέργεια και αγάπη για τα σκυλιά ενώ ένα άλλο παιδί, μπορεί να επιλέξει υποσυνείδητα να υιοθετήσει τη συμπεριφορά γιατί μέσα του μπορεί ήδη να φοβάται.
Ωστόσο, η άγρια ζωώδη φύση του ανθρώπινου νου, το Εκείνο, όπως το ονόμασε ο Σίγκμουντ Φρόυντ, μπορεί να μην επιτρέψει τη διέλευση του Υπερεγώ, δηλαδή του αναμενόμενου, του προσδοκώμενου από τη κοινωνία ή την οικογένεια. Ίσως τελικά, το αν θα γίνουμε οι γονείς μας καθώς μεγαλώνουμε, εξαρτάται από το πόσο δυνατό είναι το Εκείνο του καθενός. Το πιο σύνηθες όμως, είναι η σύγκρουση του Εκείνου με το Υπερεγώ. Όταν το Υπερεγώ κρίνει συνεχώς το Εκείνο, το αποτέλεσμα είναι ένα μπερδεμένο Εγώ. Μετά από πολύ σκέψη, η απάντηση μου είναι η εξής: Αφού αποκτήσουμε εμπειρίες, γινόμαστε το Υπερεγώ, ενός καταπατημένου Εκείνου, με αποτέλεσμα ένα μπερδεμένο Εγώ. Με άλλα λόγια, ο πραγματικός μας εαυτός, το άγριο θεριό μέσα μας, καταπατάται ή προσαρμόζεται από την επιρροή των γονιών μας ανάλογα αν αυτή είναι κακή ή καλή αντίστοιχα. Πιστεύω ότι κάθε άνθρωπος έχει να κάνει κάτι πολύ δύσκολο, να εξισορροπήσει το Εκείνο με το Υπερεγώ, ώστε να βρίσκεται σε αρμονία.
Το ανθρώπινο ον, έχει ανάγκη να συνυπάρχει με άλλα άτομα, ταξιδεύει σε νομάδες για να επιβιώσει. Ένας από τους βασικότερους τρόπους μάθησης λοιπόν, για την επιβίωση του, είναι η παρατήρηση και η μίμηση. Σε ένα κόσμο που η μίμηση είναι σχεδόν αναπόφευκτη, η ερώτηση μου δε θα έπρεπε να είναι αν θέλουμε να γίνουμε οι γονείς μας, αλλά αν είναι δυνατό να μη γίνουμε οι γονείς μας. Όταν οι γονείς διαθέτουν αρετές, είναι φυσικό ένα παιδί να θέλει να τους μοιάσει σε αυτές. Στη περίπτωση που διαθέτουν αρνητικά χαρακτηριστικά, η ιδεολογία αλλάζει. Τα αρνητικά χαρακτηριστικά ενός γονέα έχουν δύο πιθανά αποτελέσματα. Αφού βλάψουν το πνεύμα, λειτουργούν σαν παράδειγμα προς αποφυγή ή σαν παράδειγμα προς μίμηση. Το ποιο δρόμο θα επιλέξει να ακολουθήσει το άτομο είναι ξεκάθαρα μια αντίδραση ενός πληγωμένου, ταλαιπωρημένου Εκείνου.
Ας επιστρέψουμε στον φουκαριάρη Χοσέ. Ο Χοσέ, κρίνει τον πατέρα του πολύ αυστηρά γιατί βλέπει σε εκείνον χαρακτηριστικά που δε του αρέσουν. Αυτό όμως που αδυνατεί να καταλάβει είναι ότι η πηγή της κρίσης του είναι η ανάγκη να κάνει ένα καλύτερο άνθρωπο τον εαυτό του. Ο Χοσέ, αναγνωρίζει υποσυνείδητα στον εαυτό του, χαρακτηριστικά που δεν του αρέσουν και ξέρει ότι προέρχονται από μίμηση του πατέρα του, ίσως γιαυτό τον κρίνει τόσο αυστηρά. Αναλυτικότερα, επιδιώκει αυτό που πιστεύω ότι οι άνθρωποι έχουν έμφυτο μέσα τους. Τη τάση προς το καλύτερο. Το Εκείνο του Χοσέ, αν και πληγωμένο, ξεσκίζει σάρκα, και ψυχή, θρυμματίζει κόκαλα και κάνει την επανάσταση του ενάντια στο Υπερεγώ. Κρίνοντας τον πατέρα του, κρίνει το Υπερεγώ του.
Ο Ζαν Μπατίστ Λαμαρκ ανέφερε ότι τα όντα έχουν μια έμφυτη τάση για συνεχή πρόοδο. Μου αρέσει να πιστεύω ότι αν και οι γονείς φέρουν απίστευτη επιρροή πάνω σε ένα παιδικό νου και τα παιδικά χρόνια θα επηρεάσουν τη μετέπειτα ζωή του, το Εκείνο θα έχει πάντα τη τάση για πρόοδο, είναι όπως είπαμε σαν ένα άγριο ζώο, όσο το τρομάζεις, όσο το βασανίζεις, οι επιθέσεις του θα μετατραπούν σε τρόμο και έπειτα σε υποταγή. Δε θα υπάρξει όμως ποτέ αληθινή υποταγή του, με πολύ δουλειά θα ξανά πιστέψει και θα επανέρθει δυνατότερο από ποτέ. Μπορούμε να απαλλαχθούμε από τα αρνητικά χαρακτηριστικά που δημιουργήθηκαν από άλλα άτομα, αρκεί το Εκείνο να ξυπνήσει.
Τέλος, αν και οι γονείς μπορούν να επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στη πνευματική ισορροπία ενός ατόμου, δε μου αρέσει να χρησιμοποιώ τον όρο καταστροφή, αυτό ισοδυναμεί με τον αποκεφαλισμό της ελπίδας, οφείλω να αναγνωρίσω στους γονείς ότι η ανθρώπινη φύση είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Αν επιστήμονες δυσκολεύονται να κατανοήσουν την ανθρώπινη φύση γιατί οι γονείς να μπορούν; Άλλωστε απ ότι φαίνεται, οι ίδιοι είναι θύματα ενός φαύλου κύκλου.
Comments